అమ్మ చివరి ఉత్తరం
— ఒక కథానిక —
రచన: సింహాచలం లక్ష్మణ స్వామి, హైదరాబాద్
మాతృ దినోత్సవం
ఒక మే నెల సాయంత్రం.
అర్జున్కు ఇప్పుడు ముప్పై రెండేళ్ళు. అనురాధకు ముప్పై ఏళ్ళు.
ఇద్దరూ పక్కపక్కన సోఫాలో కూర్చున్నారు. టీవీలో వార్తలు వస్తున్నాయి —
“నేడు మాతృ దినోత్సవం… ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమ్మలను గుర్తు చేసుకుంటున్న రోజు…”
అర్జున్ రిమోట్ పక్కన పెట్టాడు.
ఇద్దరి చూపులూ ఒకేసారి గోడపైన వేలాడే ఫోటో వైపు తిరిగాయి.
సావిత్రి నవ్వుతూ ఉంది ఆ ఫోటోలో — కళ్ళల్లో ఆ ప్రత్యేకమైన వెలుతురుతో.
అనురాధ మెల్లగా అంది —
“అన్నయ్యా… మనకు ప్రతిరోజూ మాతృ దినోత్సవమే కదా.”
అర్జున్ మాట్లాడలేదు. కానీ తల ఆడించాడు.
నిజమే. పొద్దున లేచినప్పటి నుండి రాత్రి నిద్రపోయే వరకు — అమ్మ జ్ఞాపకం వారిని వదిలి వెళ్ళదు. ప్రతి నిర్ణయంలో, ప్రతి మాటలో, ప్రతి చేతలో — సావిత్రి ఉంటూనే ఉంది.
అమ్మను రోజూ గుర్తు చేసుకుంటే — ప్రతిరోజూ మాతృ దినోత్సవమే.
అర్జున్ లేచి పాత పెట్టె తెరిచాడు. మడతపెట్టిన పాత కాగితం తీశాడు.
అనురాధ దగ్గరకు వచ్చి కూర్చుంది.
పదహారేళ్ళ క్రితం తొలిసారి చదివారు — అప్పుడు తొమ్మిదో తరగతి, పదో తరగతి చదువుతున్నారు. అప్పటి కన్నీళ్ళు వేరు. ఇప్పటి కన్నీళ్ళు వేరు.
కానీ ఆ అక్షరాల వెచ్చదనం మాత్రం అప్పటిలానే ఉంది.
ఇద్దరూ కలిసి చదవడం మొదలుపెట్టారు.
సావిత్రి
పల్లెటూరి చివర ఒక చిన్న ఇల్లు.
ఆ ఇంట్లో మూడు ప్రాణులు — అమ్మ సావిత్రి, పదహారేళ్ళ కొడుకు అర్జున్, పదిహేనేళ్ళ కూతురు అనురాధ.
నాన్న చాలా ఏళ్ళ క్రితమే వెళ్ళిపోయాడు. దుఃఖాన్ని ఒంట్లో దాచుకొని, నవ్వును మొహంపై ఉంచుకొని — సావిత్రి ఒంటరిగా పిల్లలను పెంచింది.
పగలు పొలం పని. రాత్రి వారికి చదువు చెప్పడం.
పిల్లలు పదో తరగతి, తొమ్మిదో తరగతి చదువుతున్నారు. జీవితంలో నిలబడే సమయం వస్తోంది.
కానీ అదే సమయంలో శరీరం సహకరించడం మానేసింది.
ఆకలి తనకు తెలిసినా పిల్లలకు చెప్పలేదు. అలసట తనకు తెలిసినా వారికి కనిపించనీయలేదు.
కానీ ఆ శరీరానికి ఒక హద్దు ఉంది కదా.
మూడు — నిజం
ఒక వేసవి సాయంత్రం — వైద్యుడు నిజం చెప్పాడు.
“మీకు ఎక్కువ కాలం లేదు.”
సావిత్రి ఏడవలేదు. ఇంటికి వచ్చింది.
అర్జున్ పుస్తకాల మీద వంగి చదువుతున్నాడు. అనురాధ నోట్సు రాసుకుంటోంది.
ఆ దృశ్యం చూసి సావిత్రి గుండె నిండిపోయింది.
వీళ్ళు ఇంకా చాలా దూరం వెళ్ళాలి. నేను వెళ్ళే ముందు దారి చూపించాలి.
ఆ రాత్రి పిల్లలు నిద్రపోయాక, దీపం వెలుగులో కూర్చుంది.
ఒక తెల్లని కాగితం తీసింది. కలం పట్టుకుంది.
చేయి వణికింది — కానీ మనసు వణుకలేదు.
అమ్మ ఉత్తరం
“నా ప్రాణాలైన అర్జున్, అనురాధకు —
ఈ ఉత్తరం మీకు చేరేటప్పటికి నేను మీ పక్కన ఉండకపోవచ్చు. కానీ భయపడకండి. రావడం పోవడం అనేది ఈ జీవితపు నియమం. దాన్ని మీరూ నేనూ మార్చలేము.
మీరు దుఃఖపడటం నాకు ఇష్టం లేదు. ఆ కన్నీళ్ళను వృధా చేయకండి — ఒక ఆకలిగొన్న వాడికి అన్నం పెట్టడానికి వాడుకోండి.
ఒక్క విషయం మాత్రం మీకు చెప్పాలి —
సమాజంలో ప్రతి మనిషినీ నా కన్న బిడ్డలుగా చూడండి. ఆ అనాథ పిల్లవాడు నా బిడ్డే. ఆ ముసలి తల్లి నా అమ్మే. ఆ ఆకలిగొన్న కూలీ నా అన్నయ్యే. ఈ దృష్టి మీకు వస్తే — మీరు మనుషులు కాదు, మహాత్ములు అవుతారు.
మీరు చేసిన మంచి పని చూసి అపరిచితులు కూడా ఒకరికొకరు చెప్పుకుంటూ — “ఏ తల్లి కన్న బిడ్డలో ఇంత గొప్ప పని చేస్తున్నారు” అని మాట్లాడుకునే ఆ క్షణం —
ఆ మాటలు నాకు వినిపించవు, కానీ నా ఆత్మకు తెలుస్తుంది.
ఆ ఒక్క క్షణం కోసం నా కష్టాలు, నా బాధలు, నా మరణ యాతన కూడా నాకు పరమానందపు స్థాయికి చేరుకుంటాయి.
అంతటి నమ్మకంతో మిమ్మల్ని ఈ లోకానికి అప్పగిస్తున్నాను.
మీరు ఎప్పుడూ గుర్తుపెట్టుకోవాల్సింది —
ఎవ్వరినీ నొప్పించకండి. ఎవ్వరికైనా ఆకలి అనిపిస్తే అన్నం పెట్టండి. పెద్దలను గౌరవించండి. మర్యాదగా మాట్లాడండి. అహంకారం పనికిరాదు — అది మిమ్మల్ని ఒంటరివారిని చేస్తుంది. ఆవేశం పనికిరాదు — అది మీ బుద్ధిని మింగేస్తుంది. అసూయపడకండి. స్వార్థం పెంచుకోకండి.
ప్రకృతిని ప్రేమించండి. జీవకోటిని గౌరవించండి. ఆపదలో ఉన్న వారిని ఆదుకోండి.
నా అంత్యక్రియలు జరిగే ఆ క్షణంలో మీరు ఒక్క ప్రమాణం చేయాలి — “అమ్మా, నీ ప్రేమను మేము సమాజానికి అందిస్తాము” అని. అదే నాకు నిజమైన నివాళి.
మీరు నాకు పిల్లలు మాత్రమే కాదు — మీరే నా శ్వాస. నేను ఎక్కడున్నా మీలోనే ఉంటాను. మీరు మంచిగా జీవిస్తే చాలు — నేను ప్రతి లోకంలోనూ గర్వపడతాను.
మీకే కాదు — ఈ జగత్తులో ఉన్న ప్రతి మనిషీ నాకు బిడ్డే. అందరినీ ప్రేమించండి. అందరిలో నన్ను చూసుకోండి.
ప్రేమతో — మీ అమ్మ సావిత్రి”
ప్రమాణం
కాగితం మడిచే ముందు అనురాధ ఆగిపోయింది.
కళ్ళు నీళ్ళతో నిండాయి — కానీ పెదవులపై చిన్న నవ్వు వచ్చింది.
“అన్నయ్యా… అమ్మ అప్పుడు ఎంత బాధలో ఉందో కదా. అయినా మన గురించే ఆలోచించింది.”
అర్జున్ గొంతు పూడుకుపోయింది.
“అమ్మకు ఆ మరణ యాతన కూడా పరమానందంగా అనిపించిందట అనూ — మనం మంచిగా పెరుగుతామని నమ్మింది కనుక.”
ఇద్దరూ లేచారు. అమ్మ ఫోటో ముందు నిలుచున్నారు.
చేతులు జోడించారు.
మాటలు అవసరం లేదు — ఆ మౌనమే ప్రమాణం.
అర్జున్ తన వైద్య సంచి తీసుకున్నాడు.
జేబులో చిన్న అన్నపూర్ణ విగ్రహం జాగ్రత్తగా పెట్టుకున్నాడు — అమ్మ ఇచ్చిన ఆఖరి కానుక.
స్టెతస్కోప్ మెడలో వేసుకున్నాడు.
వెళ్ళే ముందు అమ్మ ఫోటో వైపు చూశాడు —
“వెళ్ళొస్తా అమ్మా. నీ బిడ్డలందరికీ చికిత్స చేసి వస్తా.”
అనురాధ తన పుస్తకాల సంచి భుజాన వేసుకుంది.
తలుపు దాటే ముందు తిరిగి చూసింది —
“వెళ్ళొస్తా అమ్మా. నీవు చెప్పిన బిడ్డలకు అక్షరాలు నేర్పించి వస్తా.”
ఇద్దరూ బయటకు నడిచారు.
వేర్వేరు దారులు. కానీ ఒకే గమ్యం — అమ్మ చూపిన మానవత్వం.
ముగింపు
అమ్మ మరణం కాదు —
ఆమె ప్రయాణం అనంత యానం.
ఒక శరీరం వెళ్ళిపోయినా — ఆమె నేర్పిన ప్రేమ మనిషి నుండి మనిషికి ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది.
అర్జున్ స్టెతస్కోప్లో సావిత్రి జీవిస్తుంది. అనురాధ అక్షరాల్లో సావిత్రి శ్వసిస్తుంది. వారిద్దరూ చూసే ప్రతి మనిషిలో — అమ్మ కనిపిస్తూనే ఉంటుంది.
ప్రతిరోజూ అమ్మను గుర్తు చేసుకుంటే — ప్రతిరోజూ మాతృ దినోత్సవమే.
అమ్మ అంటే అమరత్వం. అమ్మ అంటే అనంత యానం. అమ్మ అంటే — మనలో సాగుతూనే ఉండే శాశ్వత ప్రేమ.
— సమాప్తం — ………………………………………………….రచయిత హామీ పత్రం
ఈ రచన నా స్వీయ అనుభవాల నుండి, నా హృదయ స్పందన నుండి పుట్టిన సృజన. ప్రతి సందర్భంలో సమాజానికి స్పందిస్తూ, ప్రకృతిని ప్రేమిస్తూ, మానవత్వాన్ని నమ్ముతూ రాసిన రచనే ఇది.
ఇందులోని ప్రతి భావం నాది, ప్రతి స్పందన నాది, ప్రతి పదంలో నా ఆత్మ ఉంది.
ఈ రచన నా సొంత రచన అని నిస్సంకోచంగా హామీ ఇస్తున్నాను.
డా. సింహాచలం లక్ష్మణస్వామి
కవి | రచయిత | ప్రకృతి ప్రేమికుడు
హైదరాబాద్