ప్రపంచ గృహవసతి దినోత్సవాన్ని (ప్రపంచ నివాస దినోత్సవం) ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ మొదటి సోమవారం నాడు జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున మానవ నివాసాల పరిస్థితి, అందరికీ తగినంత ఆశ్రయం పొందే ప్రాథమిక హక్కుపై దృష్టి సారిస్తారు.
ప్రజలకు తగినంత నివాసం ఉండే ప్రాథమిక హక్కును గుర్తుచేయడం.
ప్రజలకు భవిష్యత్ తరాల ఆవాసాల కోసం బాధ్యత వహించాలని చెప్పడం.
పట్టణాలు, నగరాల భవిష్యత్తును రూపొందించే శక్తి, బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరికీ ఉందని గుర్తుచేయడం.
ప్రపంచ నివాస దినోత్సవాన్ని మొట్టమొదట 1986లో కెన్యాలోని నైరోబిలో “ఆశ్రయం నా హక్కు” అనే థీమ్తో జరుపుకున్నారు.
ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ దీనిని వార్షిక కార్యక్రమంగా నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది మరియు అక్టోబర్ మొదటి సోమవారం ఎంపిక చేయబడింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు మరియు వేగవంతమైన పట్టణీకరణ సమస్యలు మరియు పర్యావరణం మరియు మానవ పేదరికంపై దాని ప్రభావాన్ని పరిశీలించడానికి వివిధ కార్యకలాపాలు నిర్వహించబడతాయి.
ప్రపంచ నివాస దినోత్సవం యొక్క వార్షిక ఇతివృత్తాలు వైవిధ్యభరితంగా ఉంటాయి మరియు వాటిలో “నిరాశ్రయులకు ఆశ్రయం”, “మా పరిసరాలు”, “సురక్షిత నగరాలు”, “పట్టణ ప్రభుత్వంలో మహిళలు”, మురికివాడలు లేని నగరాలు” మరియు “నగరాలకు నీరు మరియు పారిశుధ్యం” ఉన్నాయి.
పట్టణ విస్తరణ యొక్క అస్తవ్యస్తమైన అభివృద్ధి మరియు దాని ఫలితంగా ఏర్పడే అన్ని సంబంధిత సమస్యలను నివారించడానికి నగరాలను ప్లాన్ చేయవలసిన అవసరాన్ని UN Habitat స్పష్టం చేస్తుంది .
నగరాలు వృద్ధికి చోదకాలు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి చాలా మంది ప్రజలు మెరుగైన జీవితం కోసం తమ కలలను సాకారం చేసుకోవడానికి నగరాలకు వెళ్లాలని కోరుకుంటారు. తరచుగా ఈ కల సాకారం కాదు, కానీ మెరుగైన భవిష్యత్తు మరియు శ్రేయస్సు యొక్క అస్పష్టమైన వాగ్దానం తప్ప మరే ఇతర కారణం లేకుండా ప్రజలు నగరాలకు తరలివస్తున్నారు.
బాగా ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరం దానిని తీసుకురాగలదు. నగరాలు ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు కేంద్రాలుగా ఉంటాయి మరియు పట్టణ సవాళ్లను పరిష్కరించవచ్చు మరియు ప్రస్తుత మరియు భవిష్యత్ నివాసితులకు అవకాశాలను అందించడం కొనసాగించవచ్చు. విజయం సాధించిన వారు ఉద్యోగాలు పొందడంలో లేదా వారి స్వంత వ్యాపారాలను ప్రారంభించడంలో విజయం సాధిస్తారు, ఇది మరింత ఉపాధి అవకాశాలను సృష్టిస్తుంది.
మరోవైపు, నగరాలు కూడా ఉపాంతీకరణ , అసమానత మరియు సామాజిక బహిష్కరణ అధికంగా ఉండే వాతావరణంగా మారవచ్చు. దీనిని నివారించడంలో తగినంత గృహాలను పొందడం ఒక ముఖ్యమైన అంశం.
మరో ప్రధాన సమస్య ఏమిటంటే, వాతావరణ సంక్షోభం అభివృద్ధి చెందుతున్నందున ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల కలిగే ప్రమాదం నిరంతరం పెరుగుతోంది. ఈ ప్రమాదం ముఖ్యంగా కరేబియన్ ప్రాంతం మరియు మధ్య అమెరికాలో ముఖ్యమైనది, ఇక్కడ హైతీ , నికరాగ్వా , హోండురాస్ , ఎల్ సాల్వడార్ మరియు బొలీవియా వంటి దేశాలు అధిక స్థాయి పేదరికాన్ని కలిగి ఉన్నాయి మరియు వాటి జనాభా సాంద్రత మరియు వైవిధ్యం కారణంగా వాటి నగరాలు అసాధారణంగా దుర్బలంగా ఉన్నాయి.
అధిక స్థాయి జనసాంద్రత, పేలవమైన నిర్మాణ పద్ధతులు కలిసి సరైన మౌలిక సదుపాయాలు, సమాజ సంస్థ లేదా నివాస భద్రత లేని గుడిసె పట్టణాలు ఏర్పడ్డాయి . ఏదైనా రకమైన విపత్తు సంభవించినప్పుడు, పూర్తిగా విచ్ఛిన్నం కావడం వలన గందరగోళ పరిస్థితి మరియు అపారమైన ప్రాణ నష్టం సంభవించవచ్చు.
UN -Habitat స్క్రోల్ ఆఫ్ ఆనర్ అవార్డును 1989లో యునైటెడ్ నేషన్స్ హ్యూమన్ సెటిల్మెంట్స్ ప్రోగ్రామ్ (UN-Habitat) ప్రారంభించింది. ఇది ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన మానవ సెటిల్మెంట్ల అవార్డు. ఆశ్రయం కల్పించడం, నిరాశ్రయుల దుస్థితిని హైలైట్ చేయడం, సంఘర్షణానంతర పునర్నిర్మాణంలో నాయకత్వం మరియు మానవ స్థావరాలను మరియు పట్టణ జీవన నాణ్యతను అభివృద్ధి చేయడం మరియు మెరుగుపరచడం వంటి వివిధ రంగాలలో అత్యుత్తమ కృషి చేసిన చొరవలను గుర్తించడం దీని లక్ష్యం.
విజేత పేరు మరియు వారి విజయంతో చెక్కబడిన ఈ అవార్డు, ప్రపంచ నివాస దినోత్సవం సందర్భంగా విజేతలకు ప్రదానం చేయబడుతుంది.
మాధవి కాళ్ల
సేకరణ