మన సమాజం పురుషాధిక్య దశాబ్దాల కట్టడాల మధ్యగా మహిళా శక్తి కొత్త దిశల్లో ప్రయాణిస్తోంది. నేటి కాలంలో మహిళ అంటే కేవలం కుటుంబ పరిమితుల్లో ఉన్న స్త్రీ కాదు, ఆర్థిక రంగం నుంచి రాజకీయ వేదికలదాకా, విజ్ఞానం నుంచి కళల దాకా విస్తరించిన సృష్టిశక్తి. అయితే ప్రశ్న మాత్రం అదే ఈ అభివృద్ధి ఎటువైపు వెళ్తోంది? నిజంగా స్త్రీ విముక్తి తన గమ్యాన్ని చేరుకుందా?
- చరిత్రలో స్త్రీ స్థానం
భారతీయ సంస్కృతిలో స్త్రీకి ‘శక్తి’ అనే పదమే సమానార్థకంగా వాడబడింది. వేద కాలంలో గార్గీ, మైత్రేయి వంటి స్త్రీలు తత్వజ్ఞాన చర్చల్లో పాల్గొనేవారు. కానీ కాలక్రమేణా సాంప్రదాయ బంధనలు ఆమెను గృహపరిధిలో బంధించాయి. రాజ్యాలు మారాయి, వ్యవస్థలు మారాయి, కానీ స్త్రీకి సమాన హక్కులు లభించటం చాలా నెమ్మదిగా జరిగింది.
- ఆధునిక యుగంలోని పురోగతి
స్వాతంత్ర్య సమరంలో సరోజిని నాయుడు, ఉషా మెహతా వంటి మహిళలు పోరాటంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. స్వతంత్ర భారతంలో సావిత్రిబాయి ఫూలే వంటి విద్యా విప్లవకారిణుల దారిలో నడుస్తూ నేడు లక్షలాది మహిళలు విద్య ద్వారా తమ భవిష్యత్తును మార్చుకుంటున్నారు.
ఇటీవలి కాలంలో ఐటీ, బ్యాంకింగ్, వైద్య రంగం, రక్షణ శాఖల వరకు మహిళల పాల్గొనిక పెరిగింది. న్యాయమూర్తులుగా, పైలట్లుగా, మంత్రులుగా వారు సత్తా చాటుతున్నారు.
- అభివృద్ధి యొక్క రెండు వైపులు
కానీ ఈ పురోగతికి మరోవైపు కూడా ఉంది. నగరాల్లో విద్యావంతులైన స్త్రీలు ఉద్యోగాలలో ఉన్నా, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇంకా అక్షరాస్యత లోపం, పేదరికం, బాల్య వివాహాలు, గర్భహత్యలు కొనసాగుతున్నాయి. ఒకవైపు మహిళా శక్తి అంతరిక్షంలో జెండా పాతుతుంటే, మరోవైపు గృహ హింస, వేధింపులు, అసమాన వేతనాలు ఆమెను కృంగదీస్తున్నాయి.
అంటే అభివృద్ధి సమానంగా జరగడం లేదు అది ప్రాంతాల, వర్గాల, ఆర్థిక స్థాయిల ఆధారంగా విభిన్నంగా కనిపిస్తోంది.
- సామాజిక దృక్కోణంలో మార్పు అవసరం
మహిళల నిజమైన అభివృద్ధి చట్టాలు లేదా ప్రభుత్వ పథకాలతో మాత్రమే సాధ్యం కాదు. సమాజం తన దృష్టిని మార్చుకోవాలి.
మహిళను కేవలం “కుటుంబాన్ని చూసుకునే వ్యక్తి”గా కాకుండా, “సామాజిక మార్పు కేంద్రంగా” చూడాలి.
కుమార్తెలకు విద్య, స్వీయ రక్షణ, ఆర్థిక స్వావలంబన వంటి అంశాలు చిన్నప్పటి నుంచే నేర్పబడాలి.
- చట్టపరమైన మరియు ప్రభుత్వ చర్యలు
భారత రాజ్యాంగం మహిళలకు సమాన హక్కులు ఇచ్చింది. 73వ, 74వ సవరణలతో గ్రామ, పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్ ఇచ్చారు. ‘బేటీ బచావో, బేటీ పదావో’, ‘ఉజ్వల యోజన’, ‘సుఖీ భవిష్యత్’, ‘మహిళా పోలీస్ స్టేషన్లు’, ‘మహిళా హెల్ప్లైన్ 1091’ వంటి పథకాలు మహిళా సాధికారతకు బలంగా ఉన్నాయి.
అయితే, వీటిని సక్రమంగా అమలు చేయడంలో ఇంకా లోటుపాట్లు ఉన్నాయి.
- ఆత్మవిశ్వాసం – మహిళా అభివృద్ధి మూలం
అభివృద్ధి అంటే కేవలం ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం కాదు, ఆత్మగౌరవం మరియు ఆత్మవిశ్వాసం కలయిక. మహిళ తన ఆలోచనలో, నిర్ణయంలో, మాటలో స్వేచ్ఛగా ఉండగలగడం నిజమైన ప్రగతి.
“స్వయంగా తనను విలువైనదిగా భావించే క్షణమే ఆమె విముక్తి ఆరంభం” అనే తాత్విక వాక్యమంతా నిజం.
- భవిష్యత్ దిశ
భవిష్యత్ భారతదేశం “న్యాయసమాన సమాజం” అవ్వాలంటే మహిళా శక్తి సమగ్ర అభివృద్ధి అవసరం.
పురుషుడు మహిళ కలసి నడుస్తేనే సమాజం సమతుల్యంగా ఎదుగుతుంది.
శారీరక రక్షణతో పాటు మానసిక గౌరవం, ఉద్యోగ భద్రత, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే మహిళల అభివృద్ధి నిజమైన దిశలో సాగుతుంది.
ఉపసంహారం
మహిళల అభివృద్ధి ఎటువైపు?
అది కేవలం ముందుకు కాదు, మున్ముందుకు జరగాలి.
ఆమె మనసులోని స్వేచ్ఛ, సమాజంలోని గౌరవం, దేశంలోని అవకాశాలు అన్ని ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే “అభివృద్ధి” అన్న పదం తన అర్థాన్ని పొందుతుంది.
ప్రతి అమ్మాయి, తల్లి, విద్యార్థిని, ఉద్యోగిని, అందరిలోనూ ఉన్న శక్తిని గుర్తించి ప్రోత్సహించినప్పుడు భారతదేశం నిజమైన “శక్తిస్వరూపిణి భారతం” అవుతుంది…..✍️